Yükleniyor

Yardımcı

  • Kategori : Mutfak
Yardımcı
  • TOFD
  • MSGSÜ
10.8.2020

TASARLAYANLAR:
Ayşe Altıner, Arif Can Doğruer, Ali Üyütüren, Fatma Nur Şentürk, Tuğçe Akgün

AMAÇ:
Standart mutfak birimleri tekerlekli sandalye kullanan engelli bireylerin günlük yaşamlarındaki ihtiyaçlarına yeterli çözümleri üretememektedir. Bu projenin amacı, bedensel engelliler için mutfakların tasarımında erişilebilirlik kapasitesinin artırılmasıdır.

GİRİŞ:
Mutfaklar konut içerisinde yemeklerin yapıldığı ve yenildiği, ailenin bir araya geldiği, aynı zamanda sosyal ilişkilerin gerçekleştirildiği alanlardır. Yemek yeme eylemi insanların en önemli gereksinimlerinden biri olup hayatın devamı amacıyla gerçekleştirilmesi zorunlu bir eylemdir. Mutfakta yemek yapma ve yeme eylemim için yiyeceklerin yıkanması, hazırlanması, pişirilmesi, saklanması; mutfak araç gereçlerinin depolanması, yıkanması, servis edilmesi ve atıkların toplanması işlemleri yapılmaktadır. Mutfakta her ne kadar çalışma üçgeni bulunsa da mutfak dinamik bir yapıya sahiptir ve çalışma düzeni ihtiyaca göre değişmektedir. Yukarıdaki çerçevede anlatılan standart mutfakların çalışma düzeni tekerlekli sandalyeli bireylerin mutfak çalışmalarını gerçekleştirmesi için yeterli uygunlukta değildir.

YÖNTEM:
Standart mutfakların çalışma düzenlerinin tekerlekli sandalyeli bireylerin mutfak kullanımları için uygun olmadığı eylem analizi yapıldıktan sonra fark edilmiştir. Eylem analiz ile tespit edilen problemlere çözümler üretebilmek için TOFD danışmanımız ile görüşülmüştür. Yapılan görüşmeler sonucunda kendisinin paylaştığı kişisel deneyimler dikkate alınarak tasarım gerçekleştirilmiştir.

BULGU VE YORUM:
Danışmanımız ile yapılan görüşmelerde tekerlekli sandalyeli bireylerin mutfak kullanımlarına ilişkin aşağıdaki engelleri yaşadıkları anlaşılmıştır: - Maddi imkansızlıklar veya oturulan konutun kişinin kendisine ait olmamasından ötürü tadilat yaptırılamaması. - Mutfak içerisinde ürünleri bir tezgahtan diğer tezgaha veya masaya taşıma işleminin kucakta taşırken zor olmasının yanı sıra devrilme halinde tehlike yaratabilecek olması - Depolama birimlerine erişimin güçlükle sağlanması - Çalışma yüzeyine yaklaşımın zor olması İlgili ürün araştırmaları ve danışmanın yorumları incelendikten sonra, evrensel tasarım yaklaşımıyla oluşturulacak mutfak çevresinin aşağıdaki temel özelliklere sahip olması gerektiği anlaşılmıştır: - Tasarlanacak ürünler standart mutfaklara adapte olabilecek esneklikte olmalıdır. - Bireyin sandalyesiyle beraber antropometrik ölçüleri çerçevesinde birimlere yaklaşımı kolayca sağlanmalıdır. - Yalnızca tekerlekli sandalye kullanıcısına hitap eden itici tasarımlardan kaçınılıp herkes için tercih edilebilir, duygusal açıdan kullanıcısını doyuran bir yaklaşımda bulunarak tasarım yapılmalıdır.

SONUÇ:
Tekerlekli sandalyeli bireylerin Mutfaktaki erişilebilirlik kapasitesini artırmaya yönelik tasarlanan depolama birimi standart dolap kapağı ölçüsüne sahiptir ve kişiye istediği sayıda birimi mutfağına ekleyebilme esnekliği sunmaktadır. Mutfakla ürünün uyumluluğunun sağlanabilmesi için birimin kapağı mutfağın kendi dekorasyonuna uyacak şeklide aynı dolap kapaklarıyla değiştirilebilir. Basmalı kulba sahip olan birim kullanılmayacağı zaman basılarak kapatılırsa kullanıcının geçerken kolunun çarpmasını engellemiş olur. Birim dışarı çekilerek çıkarılır ve arzu edilirse çalışma yüzeyi açılarak genişletilebilir. Bu esnada kullanıcının bacakları da birimin altına girebileceği için rahat bir çalışma pozisyonu elde edilmiş olur. Tasarlanan depolama biriminin alt gözünde tabaklar, tencereler, tavalar, saklama kaplar vb. kullanıcıların ihtiyacı doğrultusunda depolanabilir. Hazırlanan yemekler birim yardımıyla güvenli bir şekilde yemek masasına taşınabilir. Bunların beraberinde kullanıcısının tasarlanan bu depolama birimi ile duygusal bağ kurmasına özen gösterilmiş böylece tekerlekli sandalye kullanan engelli bireylerin ayrıştırıcı olmayan bir ürün kullanması amaçlanmıştır. Konutlar için geliştirilen bu depolama biriminin engelsiz yaşama destek olacağı düşünülmektedir.